Έναν άνθρωπο που να λέει: «Μπορείς να είσαι, Δεν φεύγω»

Image by Cheryl Holt from Pixabay 

Έναν άνθρωπο που να λέει: «Μπορείς να είσαι, Δεν φεύγω»

Γράφει ο Ευάγγελος Ορφανίδης, Κλινικός Ψυχολόγος

Σήμερα το πρωί άκουσα το “Come as you are” των Nirvana και θυμήθηκα ένα παιδί που γνώρισα σε ένα σχολείο. ας τον πούμε Νίκο. Θα καταλάβετε στην συνέχεια που «κολλάει» το τραγούδι αυτό…

Ο Νίκος ήταν «δύσκολος».

Αυτό έλεγαν όλοι…οι δάσκαλοι, οι γονείς άλλων παιδιών, η διεύθυνση.
Έβριζε, πετούσε αντικείμενα, δεν καθόταν ποτέ στη θέση του. Μιλούσε απότομα, έσπρωχνε, προκαλούσε.
Όλοι τον έβλεπαν σαν πρόβλημα. Ένα παιδί με “θέμα”.


Κανείς δεν είδε πως, πριν αρχίσει να φωνάζει, είχε πάψει να μιλά. Πως πριν αρχίσει να πετάει πράγματα, είχε νιώσει αόρατος.

Πως πίσω από κάθε επιθετικότητα, υπήρχε μια ψυχή που έλεγε…
«Οκ μάγκες αν δεν μπορώ να είμαι αγαπητός, τουλάχιστον ας είμαι υπολογίσιμος.»

Μέχρι που κάποια στιγμή μια δασκάλα, όχι η πιο έμπειρη, ούτε η πιο αυστηρή, αλλά ήξερε να βλέπει, έκανε κάτι απλό και ριζικά διαφορετικό…

Δεν τον κάλεσε κλασσικά στο γραφείο, αλλά στην αυλή. Δεν του είπε “συμπεριφέρσου”, δεν του μίλησε για συνέπειες.

Του είπε μόνο.. «Ξέρω πως έχεις τους λόγους σου να είσαι θυμωμένος. Εγώ δεν θα φύγω.»

Δεν έγινε θαύμα την επόμενη μέρα. Ο Νίκος συνέχισε να φωνάζει. Αλλά κάτι άλλαξε. Ήξερε πως υπάρχει ένας άνθρωπος που δεν περιμένει να γίνει “καλύτερος” για να τον αντέξει.

Και αυτό ήταν αρκετό για να ξεκινήσει η αλλαγή.

Γιατί κάπου στην πορεία, κι ο Νίκος είχε πειστεί πως για να αξίζει, πρέπει να είναι άλλος. Πιο ήρεμος, πιο “καλό παιδί”, πιο… «φτιαγμένος».

Κι όταν δεν μπορούσε να το πετύχει, διάλεγε το μόνο που του απέμενε.. την απόρριψη.

Αλλά εκείνη η παρουσία χωρίς όρους, χωρίς τιμωρία, χωρίς διορθωτικές κινήσεις του έδωσε αυτό που όλοι μας χρειαζόμαστε… Όχι θαυμασμό. Όχι χειροκρότημα.
Αλλά έναν άνθρωπο που λέει.. «Μπορείς να είσαι. Δεν φεύγω.»

Και κάπως έτσι, το προβληματικό παιδί που όλοι ήθελαν να «διορθώσουν», βρήκε, για πρώτη φορά, έναν άνθρωπο που δεν τον κοίταξε σαν πρόβλημα προς επίλυση.

Και μέσα από αυτή την παρουσία, ήσυχη, σταθερή, ανθρώπινη, ο Νίκος άρχισε να θυμάται ποιος ήταν πριν τον θυμό.

Πριν γίνει ο θόρυβος που έκρυβε τη σιωπή του.
Πριν γίνει ο «δύσκολος» για να μη νιώθει αόρατος. Πριν μάθει ότι πρέπει να προκαλεί για να τον προσέξουν.
  ότι ήταν παιδί. Όχι απειλή. Όχι βάρος. Όχι πρόβλημα.

Ένα παιδί που ήθελε να ανήκει χωρίς να παλεύει κάθε μέρα για μια θέση.

Και τότε, μέσα από αυτή την αποδοχή,
όχι επειδή άλλαξε, αλλά επειδή τον είδαν, άρχισε δειλά να μαλακώνει.
Γιατί κάπου εκεί, ένιωσε για πρώτη φορά πως δεν χρειαζόταν να φωνάξει για να ακουστεί. Αρκούσε να είναι.


Στην ψυχοθεραπεία, λέμε πως πίσω από κάθε συμπεριφορά κρύβεται ένα νόημα.


Η επιθετικότητα, η απόσυρση, η υπερπροσπάθεια, το χιούμορ, η υπερανάλυση, δεν είναι “χαρακτήρες” …είναι άμυνες.

Τρόποι να υπάρξουμε εκεί που φοβόμαστε πως αλλιώς δεν χωράμε.


Όπως ο Νίκος, έτσι κι εμείς στην ενήλικη ζωή…
Φοβόμαστε να δείξουμε τον θυμό μας μη μας πουν “δύσκολους”.

Κρυβόμαστε πίσω από το “είμαι καλά” γιατί δεν αντέχουμε να μας δουν ραγισμένους. Υπερπροσπαθούμε, γιατί πιστεύουμε ότι η αξία μας εξαρτάται από την απόδοσή μας. Απορρίπτουμε τον εαυτό μας πρώτοι, για να προλάβουμε την απόρριψη των άλλων.


Μα μέσα μας υπάρχει ακόμη αυτό το παιδί το παιδί που ήθελε απλώς έναν χώρο να υπάρχει, χωρίς να πρέπει να είναι κάποιος άλλος.

Και αυτή η ανάγκη δεν φεύγει. Μεταμορφώνεται.

Γίνεται το άγχος μας στις σχέσεις. Η ντροπή όταν αποτυγχάνουμε. Ο θυμός όταν δεν μας βλέπουν. Η αίσθηση ότι δεν είμαστε αρκετοί για να αγαπηθούμε όπως είμαστε.
Όμως η αλλαγή δεν ξεκινά με συμμόρφωση. Ξεκινά με παρουσία.

Με έναν άνθρωπο ή με εμάς τους ίδιους που θα πει…

«Δεν χρειάζεται να είσαι κάτι άλλο. Εδώ, έχεις θέση.»

Κι εκεί, κάπου μέσα στην απενοχοποιημένη επαφή, χωρίς φωνές, χωρίς μάσκες, ξεκινά η πραγματική θεραπεία. Όχι για να γίνεις κάποιος. Αλλά για να θυμηθείς ποιος ήσουν πριν νιώσεις ότι δεν είσαι επαρκής.