Τον έλεγαν Μιχαλάκη. 9 χρονών. Από τη Σμύρνη.
Τον πατέρα του τον έσφαξαν στο λιμάνι. Μπροστά στα μάτια του.
Η μάνα του τον άρπαξε, τον τράβηξε μες στο πλήθος. «Τρέχα!»
Ο Μιχαλάκης έτρεξε ξυπόλυτος. Τα παπούτσια του χάθηκαν στο ποδοβολητό.
Αλλά πρόλαβε και άρπαξε κάτι: Τα παπούτσια του πατέρα του.
Δετά, δερμάτινα, με κορδόνια, του πατέρα του τα καλά αυτά που φόραγε στην εκκλησία.
40 μέρες δρόμο. Από τη Σμύρνη στη Μυτιλήνη, από τη Μυτιλήνη στον Πειραιά.
Με το καράβι. Με τα πόδια. Με την πείνα.
Ο Μιχαλάκης ξυπόλυτος. Οι πέτρες του έκοβαν τα πόδια. Το χώμα του έκαιγε τις φτέρνες.
Οι άλλες μάνες του έλεγαν:
«Παιδί μου, φόρεσέ τα! Θα αρρωστήσεις!»
«Άστα κάτω, είναι βαριά! Δεν αντέχεις!»
Δεν τα φόρεσε ποτέ. Δεν τα άφησε ποτέ.
Τα κουβαλούσε δεμένα στον λαιμό του με ένα σχοινί. Χτυπούσαν στο στήθος του σε κάθε βήμα.
Το βράδυ, κοιμόταν και τα αγκάλιαζε.
«Γιατί τα κρατάς, γιε μου;» τον ρώτησε η μάνα του ένα βράδυ στο κατάστρωμα.
Βροχή. Κρύο. Πείνα.
Ο Μιχαλάκης την κοίταξε με μάτια μεγάλου άντρα.
«Γιατί κάποτε θα γυρίσουμε, μάνα και ο πατέρας θα τα χρειαστεί.
Δεν μπορώ να γυρίσω στη Σμύρνη και να του πω πως τα έχασα.»
Η μάνα δεν μίλησε. Τον αγκάλιασε. Έκλαψε.
Γιατί ήξερε: Δεν θα γύριζαν ποτέ.
Αλλά δεν του το είπε.
Πειραιάς. Παράγκα στη Δραπετσώνα.
Ο Μιχαλάκης ακόμα ξυπόλυτος. Τα παπούτσια του πατέρα, κάτω από το μαξιλάρι του, τα γυάλιζε κάθε Κυριακή, έδενε τα κορδόνια, τα έλυνε. Τα άλλα παιδιά τον κορόιδευαν:
«Μιχαλάκη, φοράς παπούτσια στον ύπνο σου;»
Δεν απαντούσε.
Μια μέρα, χειμώνας 1923, η μάνα του αρρώστησε. Τύφος.
Πέθαινε.
Τον φώναξε κοντά.
«Μιχαλάκη… παιδί μου…»
Ο Μιχαλάκης έτρεξε. Έβγαλε τα παπούτσια κάτω από το μαξιλάρι.
«Μάνα, να. Πες του πατέρα ότι τα φύλαξα. Πες του ότι δεν τα φόρεσα.
Πες του ότι τον περιμένω να γυρίσουμε στη Σμύρνη.»
Η μάνα του χαμογέλασε και τον χάιδεψε.
Θα του το πω, γιε μου. Θα του πω ότι είσαι παλικάρι και ξεψύχησε.
Ο Μιχαλάκης έμεινε μόνος. 10 χρονών.
Δεν φόρεσε τα παπούτσια στην κηδεία της μάνας του.
Τα φόρεσε για πρώτη φορά στα 18 του.
Όταν έπιασε δουλειά στο λιμάνι. Χαμάλης.
Ήταν 4 νούμερα μεγαλύτερα. Έβαζε μέσα εφημερίδες μα τα φόρεσε γιατί ήταν του πατέρα του, γιατί ήταν το μόνο σπίτι που του έμεινε.
1965. Νέα Κοκκινιά. Μαγαζί.
Ο Μιχάλης, 52 χρονών. Έμπορος.
Τα παπούτσια, σε μια βιτρίνα στο μαγαζί του, γυαλισμένα με καρτέλα:
«Δεν πωλούνται.»
Ένα παιδί, 9 χρονών, μπαίνει.
«Κύριε, γιατί δεν τα πουλάτε; Είναι ωραία!»
Ο Μιχάλης χαμογελάει. Γονατίζει.
«Γιατί, μικρέ, αυτά τα παπούτσια με έφεραν μέχρι εδώ.
Ξυπόλυτος τα κουβάλησα 40 μέρες.
Δεν με πήγαν πίσω στη Σμύρνη, με έφεραν όμως μέχρι εδώ και εδώ έστησα το σπίτι μο,. εδώ έκανα παιδιά μου.
Άρα, με πήγαν σε μια άλλη πατρίδα. Με πήγαν μπροστά.»
Το παιδί τον κοιτάζει.
«Δηλαδή, κύριε, ο πατέρας σου σε βοήθησε κι ας είχε πεθάνει;»
Ο Μιχάλης κουνάει το κεφάλι.
«Ναι. Γιατί τον κουβαλούσα και όποιον κουβαλάς, δεν πεθαίνει.
Σε κουβαλάει κι αυτός.»
Τα παπούτσια σώζονται.
Στην οικογένεια.
Ο γιος του Μιχάλη τα φόρεσε στον γάμο του.
Ο εγγονός του τα φόρεσε όταν αποφοίτησε.
4 νούμερα μεγαλύτερα πάντα. Με εφημερίδες μέσα.
Γιατί η προσφυγιά δεν είναι να γυρίσεις πίσω.
Είναι να περπατήσεις μπροστά, κουβαλώντας αυτούς που δεν περπάτησαν.
Ο Μιχαλάκης δεν ξαναπήγε στη Σμύρνη.
Αλλά πήγε παντού.
Με τα παπούτσια του πατέρα του.
Και κάθε βήμα, ήταν όρκος: «Δεν σε ξέχασα, πατέρα. Προχώρησα.»
Άννα Δανάλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου